Ιστιοπλοΐα Κοντά Στη Στεριά

Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Ενιαύσιος του 2025

Το τρέχον άρθρο είναι βασισμένο στη διάλεξη Inshore & Near Land Weather, η οποία παρουσιάζει εφαρμογές της μικρομετεωρολογίας στην ιστιοπλοΐα. Για τις ανάγκες της εκλαΐκευσης θα αποφύγουμε εντελώς την αναλυτική περιγραφή του φαινομένου του ανέμου σε επίπεδο φυσικής και θα σταθούμε μόνο στο αποτέλεσμα των δυνάμεων που διαμορφώνουν τον άνεμο.

Δυνάμεις που Διαμορφώνουν τον Άνεμο

Οι σημαντικότερες δυνάμεις που συμμετέχουν στις εξισώσεις της κίνησης μιας αέριας μάζας, είναι οι εξής:

Δύναμη Βαροβαθμίδας:

Είναι η δύναμη που ασκείται σε μια αέρια μάζα λόγω διαφοράς πίεσης μεταξύ δύο περιοχών. Το αποτέλεσμά της είναι η ροή ανέμου από τις υψηλές πιέσεις προς τις χαμηλές για την αποκατάσταση της ισορροπίας. Όσο πιο μεγάλη η διαφορά πίεσης, τόσο μεγαλύτερη και η ταχύτητα του ανέμου.

Δύναμη Coriolis:

Είναι δύναμη που προκύπτει εξαιτίας της περιστροφής της γης. Το αποτέλεσμά της, για το Βόρειο Ημισφαίριο, είναι η εκτροπή των κινήσεων προς τα δεξιά.

Τριβή:

Η τριβή είναι μια δύναμη η οποία, όπου εμφανίζεται, αντιστέκεται στην κίνηση. Το αποτέλεσμά της είναι η αντίσταση στα αποτελέσματα των δύο προηγούμενων δυνάμεων. Με απλά λόγια, όσο μεγαλύτερη είναι η τριβή, τόσο περισσότερο μειώνει την ταχύτητα του ανέμου και τόσο περισσότερο εμποδίζει την εκτροπή των κινήσεων στα δεξιά. Δηλαδή, στις περιοχές όπου έχουμε μεγαλύτερη τριβή, ο άνεμος ρέει αριστερότερα συγκριτικά με τις περιοχές που έχουν μικρότερη τριβή.

Μικρομετεωρολογία

Όταν μιλάμε για μικρομετεωρολογία, αναφερόμαστε:

• Κυρίως σε τοπικά φαινόμενα και όχι γενικευμένα βαρομετρικά συστήματα.
• Κινήσεις αέριας μάζας στο κατώτερο τμήμα της τροπόσφαιρας, το οριακό στρώμα τριβής.

Το οριακό στρώμα τριβής εκτείνεται από το έδαφος έως περίπου τα 50m – 400m, και είναι εκείνο το στρώμα του αέρα που αρχίζει και αισθάνεται την τριβή του εδάφους.

Ιστιοπλοΐα Inshore

Για την μικρομετεωρολογία, και αξιοποιώντας επιπλέον τα αποτελέσματα των δυνάμεων που αναφέρθηκαν πιο πάνω, ισχύουν τα παρακάτω 4 + 1 βασικά σημεία:

1. Μια αέρια μάζα δεν μπορεί να φύγει από ένα μέρος χωρίς να δημιουργηθεί ροή αέρα για να καλύψει την απώλεια.
2. Όπου υπάρχουν ανοδικές κινήσεις του αέρα, οι οριζόντιες κινήσεις είναι μειωμένες.
3. Η τριβή είναι μεγαλύτερη πάνω απ’ τη στεριά απ’ ότι πάνω από τη θάλασσα.
4. Η τριβή αντιστέκεται στη δύναμη της βαροβαθμίδας και έτσι μειώνει την ταχύτητα του ανέμου.

+

1. Η τριβή αντιστέκεται στη δράση της δύναμης Coriolis και έτσι παρεμποδίζει την εκτροπή των κινήσεων στα δεξιά. Δηλαδή, στις περιοχές όπου έχουμε μεγαλύτερη τριβή, ο άνεμος ρέει αριστερότερα συγκριτικά με τις περιοχές που έχουν μικρότερη τριβή.

6 Βασικές Περιπτώσεις

Οι 6 περιπτώσεις που θα δούμε παρακάτω, είναι οι εξής:

1. Περίπτωση Κόλπου
2. Περίπτωση Νησιού
3. Δεξήνεμος Κινούμενος προς τη Στεριά
4. Αριστερήνεμος Κινούμενος προς τη Στεριά
5. Κίνηση Προσήνεμα
6. Σχεδόν Άπνοια

1. Περίπτωση Κόλπου

1. Η τριβή είναι μεγαλύτερη πάνω απ’ τη στεριά απ’ ότι πάνω από τη θάλασσα.
2. Η τριβή στρέφει τον άνεμο αριστερότερα.

Συνεπώς: Στην περίπτωση κόπλου έχουμε ενίσχυση του ανέμου στη δεξιά πλευρά της κατεύθυνσης του ανέμου (λόγω σύγκλισης) και εξασθένηση ανέμου στην αριστερή πλευρά της κατεύθυνσης του ανέμου (λόγω απόκλισης).

2. Περίπτωση Νησιού

1. Η τριβή είναι μεγαλύτερη πάνω απ’ τη στεριά απ’ ότι πάνω από τη θάλασσα.
2. Η τριβή στρέφει τον άνεμο αριστερότερα.

Συνεπώς: Στην περίπτωση νησιού έχουμε ενίσχυση του ανέμου στην αριστερή πλευρά της κατεύθυνσης του ανέμου (λόγω σύγκλισης) και εξασθένηση ανέμου στη δεξιά πλευρά της κατεύθυνσης του ανέμου (λόγω απόκλισης).

3. Δεξήνεμος Κινούμενος προς τη Στεριά

1. Η τριβή είναι μεγαλύτερη πάνω απ’ τη στεριά απ’ ότι πάνω από τη θάλασσα.
2. Η τριβή στρέφει τον άνεμο αριστερότερα.

Συνεπώς: Δεξήνεμος, κινούμενος προς τη στεριά, περιμένει φάτσα.

4. Αριστερήμενος Κινούμενος προς τη Στεριά

1. Η τριβή είναι μεγαλύτερη πάνω απ’ τη στεριά απ’ ότι πάνω από τη θάλασσα.
2. Η τριβή στρέφει τον άνεμο αριστερότερα.

Συνεπώς: Αριστερήνεμος, κινούμενος προς τη στεριά, περιμένει σεκόντο.

5. Κίνηση Προσήνεμα

1. Όπου υπάρχουν ανοδικές κινήσεις του αέρα, οι οριζόντιες κινήσεις είναι μειωμένες.

Συνεπώς: Αν η ακτογραμμή έχει μεγάλο ύψος και ο άνεμος δεν ξεπερνά τα 4Bf, αποφεύγουμε να πλησιάζουμε πολύ, καθώς ο ανερχόμενος άνεμος δημιουργεί μια μικρή ζώνη σχεδόν άπνοιας δίπλα στην ακτογραμμή.

6. Σχεδόν Άπνοια

1. Μια αέρια μάζα δεν μπορεί να φύγει από ένα μέρος χωρίς να δημιουργηθεί ροή αέρα για να καλύψει την απώλεια.
2. Όπου υπάρχουν ανοδικές κινήσεις του αέρα, οι οριζόντιες κινήσεις είναι μειωμένες.

Συνεπώς: Τα νέφη στην ατμόσφαιρα δημιουργούνται όταν υπάρχουν ανοδικές κινήσεις. Στην περίπτωση μπουνάτσας, τα Cumulus αποτελούν δείκτες ανοδικών ρευμάτων, ακριβώς από κάτω τους. Στο ενδιάμεσο της απόστασης μεταξύ των Cumulus, δημιουργείται ένα αντίστροφο καθοδικό ρεύμα, το οποίο εκτονώνει προς τα κάτω τη μεταξύ τους σύγκλιση του αέρα. Αποφεύγουμε πορεία κάτω από τα Cumulus, όπως και στο μέσον της μεταξύ τους απόστασης καθώς αυτές είναι οι περιοχές που χαρακτηρίζονται από πλήρη άπνοια.

Κίνηση στο Οριακό Στρώμα Τριβής

Ζούμε σε μία εποχή όπου τα τεχνολογικά μέσα, οι εφαρμογές στα κινητά και η τεχνητή νοημοσύνη, μας παρέχουν ολοένα και πιο εύκολα την πληροφορία στο πιάτο. Ακόμα και την αναλυτική πληροφορία για τον άνεμο, με πολύ μεγάλα ποσοστά επιτυχίας, ιδίως όταν μιλάμε για βραχυχρόνια πρόγνωση μερικών ωρών.

Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη γοητεία της κίνησης στο οριακό στρώμα τριβής. Ο άνεμος κοντά στην επιφάνεια και κοντά στη στεριά, είναι τρομερά ευμετάβλητος και η οποιαδήποτε τακτική, πέρα από την πρόσβαση σε πληροφορία, προϋποθέτει να μπορούμε να νιώθουμε, να "οσμιζόμαστε" τον άνεμο. Οι βασικές αρχές της κίνησης που διατυπώθηκαν στο παρόν άρθρο, θα σας βοηθήσουν σε πολύ μεγάλο βαθμό να αποκωδικοποιήσετε τις ιδιοτροπίες του. Του ανέμου, ντε…

blog comments powered by Disqus